iro AT ŝ 2 „=“ Sa ' mi Vila ŝu [arc NUMERO 7 3a DE LA 2a JARO SOMERO 1993 eks - JES JA?! Porto Alegre, Rio Grande do Sul, Brazilo NOVA ERAO ARTISTOJ DE HOLLYWOOD KREDAS JE REENKARNIĜO Surbaze de Planeta/Time Esploro de Instituto Gallup en 1982 montris, ke 32 el la usonanoj kredas je reenkarniĝo. Eĉ multaj steluloj de Hollywood VERDA KAFO kaj aliaj famuloj firme kredas pri la ideo, ke oni jam vivis aliajn personecojn en aliaj „LA PLEJ korpoj en la pasinteco. TRADICIA La aktoro Glenn Ford asertas, ke li vivis E-EVENTO en Romo, kie li mortis kiel kristana OKAZANTA martiro. Shirley MacLaine tkaj Sylvester EN PORTO ALEGRE Stallone diras, ke ili estis senkapigitaj en epokoj ne tiel facilaj. Multaj artistoj Restoracio Tutty's komencas memor i pri pasintaj vivoj post kiam | ili submetiĝas al kuracado pere de hipnoza Centro Comercial ratroiro - la terapio de pasintaj vivoj Independencia (TPV), Ĉar ili suferas pri tensioj aŭ nesolveblaj malsanoj laŭ la konvencia En la Lasta medicino. : sabato Glenn Scarpelli, stelulo de la filmo "One de la monato Day at a Time", diras, ke li sentis sin pli fidplena post kiam li sciiĝis, ke li estis Ekde la 16h iu Ŝekspira aktoro en la 18a jarcento. Shirley MacLaine, kiu verkas librojn pri siaj pasintaj vivoj kaj spiritualismiĝo, perdis la timon pri la scenejo post kiam Ŝi sa AR: ae . . sciigis, ke Si estis senkapigita. Laŭ la eltrovoj dum la retroiroj ŝi estis senkapigita pro tio ke Ŝi rakontis maldecajn rakontojn „gn la kortumo de la reĝo Luizo la l5ba kaj Sia filino Sachi estis Ŝia patrino en alia enkarniĝo. Sylvester Stallone. asertas, ke li estis gilotinita dum la Franca Revolucio kaj raportas interesan detalon: ne estas doloro kiam la kolo estas eltranĈita; oni nur sentas ion kiam la kapo falas en la plankon. kaj Stallone ankaŭ rilatigas al alia ekzisteco kov sian denaskan konon pri hindaj dancoj. irley MacLaine, sni Redaktas: Cĉsar Dorneles Soares. Redakcia adreso: Mal. Frota, 278, BR-91350 Porto Alegre, RS, Brazilo. Abonu 3 numerojn kontraŭ 6 postmarkoj por nacia letero. Oni petas interŝanĝon. AMAS-KOMUNIKILOJ GAŬĈA ESPERANTISTO 2 REDE DE MANIPULACAO/ RETO DA MANIPULACIO N: dia 12 de setembro de 1992, na sede do jornal O Globo, no Rio de Janeiro, Luis Inacio Lula da Sil- va, o candidato a presidencia derrota- do no segundo turno das eleigĉes de 1989, manteve um historico encontro com o empresario Roberto Marinho, aquele que foi, individualmente, o maior responsĉvel por sua derrota. O encontro foi cordial e Marinho, que to- mou a iniciativa de convidar Lula, ad- mitiu algo aterrorizante, que ha mui- to vinha sendo denunciado e 56 foi re- cebido com naturalidade num pais com uma sociedade atordoada com a reve- lacĝo de tantas atrocidades e aberra- c0es. A Rede Globo foi mesmo usada sistematicamente a servico da eleicĝo de Collor. Mais do que admitir o apoio a Col- lor, Marinho assumiu a paternidade da sua existĉncia publica nacional. “Quer saber de uma coisa, Lula? O Collor s6 existe na.vida da Repŭblica por sua causa”, disse o dono da quar- ta maior rede privada de televisdo do mundo, “ameacado por vocĉ e pelo Brizola, este, raivoso, fazendo as maio- res ameacas, pensei no destino dos so- breviventes do meu pais e nas fami- lias dos meus companheiros do Globo e da TV Globo e resolvi enfrentar as feras". Foi assim que, para se assegu- rar a preservacĝo da Globo, o Brasil foi ludibriado com a impostura de Col- lor da Mello. As palavras de Roberto Marinho nĝo esclareceram tudo o que foi trama- do e praticado pela Rede Globo, mas certamente foi muito alĉm da celebre e reconhecida manipulacŝo da edicio do debate final Collor/Lula, no Jornal Nacional, na vespera da eleicĝo. Es- 8A revelacio aumenta a importancia de vŝrios trabalhos, produzidos em di- versas Universidades do pais, que de- monstram a mobilizacio de novelas (Vale Tudo, Salvador da Patria e Que Rei Sou Eu?) para a criacĝo de um cli- ma psicossocial favoravel a producdo da imagem e do marketing do “'Caca- dor de Marajas”. Essas revelagĉes tambĉm devem tornar objeto de interesse de pesquisa- dores e da sociedade a veiculagao da serie Anos Rebeldes, produzida as pres- sas pela Rede Globo e que teve, sem nenhuma divida, decisivo papel para ativacĉo da juventude. Com seu imagi- nĝrio sacudido, a juventude passou a encarnar uma reedicao do movimen- to estudantil que nĝo tinha nenhuma base de retomada. Isto 6, atravĝs da introducĝo de um impulso psicossocial, um elemento puramente artificial, a Rede Globo reergueu a mobilizacio estudantil depois de mais de uma dĉca- da de completa estagnacao e, atravĉs dos estudantes nas ruas, impulsionou um desfecho para a crise. Com a sĉrie Anos Rebeldes, alĉm de defrontar a juventude com seu pa- (8 - depois de mais de uma dĉcada de estagnacĝo do movimento estudantil - colocou-se as Forcgas Armadas na de- [ensiva e abortou-se qualquer justifica- tiva para uma solucao vinda dos quar- tĉis. 'Por outro lado, demonstrou-se a potencialidade conscientizadora e cons- tituinte da cidadania que pode ser cum- prida pela televisĝo, independente dos fins particulares que podem ter moti- vado tal orientacao. NIER En la 12a de septembro, 1992, ĉe la sidejo de la Ĵurnalo O Globo, en Rio-de-Ĵanejro, Luis lInacio Lula da Silva, la kandidato al la prezidenteco venkita en la dua balot-etapo de la elektoj en 1989, havis historian rendevuon kun la entreprenisto Roberto Marinho, tiu kiu estis individue la plej granda respondeculo pri lia malvenko. La renkonto estis afabla kaj Marinho, kiu respondecis pri la iniciato inviti Lula-n, akceptis pri io teruriga, kio delonge estis denuncata kaj nur estis ricevita nature en iu lando kun ju socio konsternita pro la revelacio pri tiom da krimoj kaj aberacioj. TV-Reto Globo ja estis sisteme uzita je la servo de la elekto de Collor. Pli ol la akcepto pri la apogo al Collor, Marinho konsentis pri sia "patreco" pri lia nacia publika ekzisteco. "Ĉu vi volas scii£ĝi pri io, Lula? Collor nur ekzistas en la vivo de la Respubliko pro vi", diris la posedanto da la kvara plej granda televida reto en la mondo, "minacata de vi kaj Brizola, tiu Ĉi, kolerema, farante la plej grandajn minacojn, mi pensis pri la destino de la postvivantoj de mia lando kaj pri la familioj de miaj kunuloj de 0 Globo kaj tiuj de TV Globo kaj mi decidis fronti la "sovaĝajn bestojn". Tiamaniere, por certigi la antaŭgardon de Globo, Brazilo estis trompita pere de la tromp-artifiko nomata Collor de Mello. . ; “La vortoj de Roberto Marinho ne klarigis Cion kio estis komplotita kaj farita de TV- Reto Globo, sed certe io plie okazis krom la fama manipulacio da la eldono pri la fina debato Collor/Lula en Jornal Nacional en la GAŬĈA ESPERANTISTO 3. antaŭtago de la balotado. Tiu revelacio pligrandigas la gravecon de variaj laborajoj : produktitaj en diversaj universitatoj en la lando, kiuj demonstracias la mobilizon de fikciaj serioj (Vale Tudo, Salvador da Patria kaj Que Rei Sou Eu?) por la kreado de iu socia etoso favora al la merkatumo de la "Ĉasisto de "Maharaĝgoj"". Tiuj revelacioj ankaŭ devas fari stud-objekto de esplorantoj kaj de la socio la prezentadon de la serio Anos Rebeldes, haste produktita de Reto Globo kaj kiu ludis sendube decidan rolon por la aktivigo de la junularo. Pro ĝia imagaro instigita, la junularo ekenkarnigis iun revigliĝon de la studa(e)nta movado kiu havis nenian bazon por restarigo. Tio estas, pere de la enkonduko de iu psikosocia impulso, iu elemento tute artefarita, Reto Globo restarigis la studantaran mobilizon post pli ol unu jardeko da tuta stagneco kaj, pere de la studantoj surstrate, i impulsis iun solvon por la krizo. Per la serio Anos Rebeldes, krom la frontigo de la junularo al gia lando - post pli ol unu jardeko da stagneco - oni igis la Nacian Militistaron resti en la defensivo kaj oni abortis ian sinpravigon por solvo devenita el la kazernoj. Aliflanke, oni demonstraciis la konsciencigan kaj konstituantan potencialecon de la civitaneco kiu povas esti ludata de la televido, sendepende de la partikularaj celoj kiuj povas esti stimulinta tian orientigon. (Daniel Herz, aŭtoro de la libro "A Historia Secreta da Rede Globo") EE === '- q-I6 = as | LAS cPaŝ! ; 2? ea ĈEA U “ ESPERANTO LIGUE-SE A LIGA A Liga Brasileira de Esperanto informa sobre o valor de adesĉes para 1993: Categoria Socio Contribuinte = valor correspondente a 150 selos para carta cComum, Categoria Estudante atĉ 30 anos pagaa metade do valor acima. Sŝo aceitas contribuicoes expontaneas para a Fundacao Almada, com valor minimo igual a 26 dolares no paralelo. Tal contribuiogĝo ĉ especifica para a aquisicao de nova sede. Paraa adesao a UEA (Universala Esperanto-Asocio), uma das categorias (=: a MA-Membro Abonanto: 48 florins (1 florim = 655 do dolar comercial). A mesma da direito ao recebimento do "Jarlibro" (Anuario), As Al edigoes mensais da revista "Esperanto" e, se menor de 30 anos, A8 3 edicoes quadrimestrais da revista "Kontakto". A Liga mantem tambĉem um servico de assinatura de periŭdicos. Dentre eles destacamos: El Popola Cinio - a revista esperantista de maior circulacĝo no mundo inteiro. Matĉerias diversas sobre a cultura eo cotidiano chinĉs, com belas ilustracoĉes a cores. Assinatura: 11 edicgOes mensais por 22,15 florins. Esperanto - ĝrgŝo oficial da UEA. Matĉrias diversas sobre o movimento esperantista internacional: li edicoOes mensais por 28 florins. Heroldo de Esperanto - jornal sobre o movimento esperantista, cultura e atualidades cientificas. 16 edicOes por ano: 96 florins. /eont. PARE DE RECLAMAR! VOCE SEMPRE DISSE QUE QUERIA MUDAR PARA ESTE LADO DA CIDADE ! VOR ZZIZZIOO L ' e ; VA - fomo "Ĉesu plendi! Vi Ĉiam diris, ke vi volas translokiĝi al tiu flanko de la la urbo!" GAŬĈA ESPERANTISTO 4 HAGAR POR AMOR E RESPEITO AOS DE- SEJOS DA MINHA QUERIDA ES- POSA; EU PROMETO PARAR DE TOMAR BEBIDAS AL- COOLICAS / Bildo (1: A promesas cesi kelka tempo!" trinki LIGUE-SE A LIGA/ cont. Kontakto - Orgŝo oficial da TEJO-Tutmonda Esperantista Junulara Organizo. Textos 'simplificados sobre atualidades, recomendavel para iniciantes. 3 edicOes quadrimestrais por 14 florins. La Gazeto - A mais importante revista cultural esperantista, 5 vezes ao ano, 58 florins. Monato - -A mais importante revista esperantista de atualidades, com colaboradores do mundo inteiro. 11 edicOes mensais por 64 florins. Envie os valores correspondentes por cheque nominal a BRAZILA ESPERANTO-LIGO Caixa Postal 3625, CEP 70084, Brasilia (DF) Tel: 226-1298 eston: “IERE. 209! BRAZILA KONGREBO DE ESPERANTO 29“ BRAZILA KONGRESO DE ESPERANTO 12-17/07/1993 ESPERANTO-ASOCIO DE SAN-PAŬLO Rua Faustolo, 124 - 05041 - So Paulo - SP BRAZILA ESPER." /'O-LIGO Caixa Postal 3625 - 76” '~asilia, DF alkoholajn DIKBROWNE STI =ĜTGc-—= "Pro amo kaj respekto al la deziroj de mia kara edzino, mi trinkaĵojn." Bildo 2: "Almenaŭ dum POEZIO AMIKO Phil Bosmans Vi kapablas elteni kaj travivi Ĉion, se staras apud vi amiko, ankaŭ se tiu Ĉi ne povas fari pli ol diri vorton aŭ premi manon. Amiko en via vivo estas kiel pano kaj vino, bonfaro. Amiko estas vere homa boneco en kiu vi sentas signon de dia boneco. Kredu al mi, la klara respondo de socia helpanto, psikiatro, la plej bonintenca helpo de oficiala organizo por "homoj en problemoj" ne tiom valoras kiel la simpla gesto, la la elkora vorto de amiko aŭ amikino. Temas pri la plej simpla homa boneco, m en kiu alia homo trovas sirmon! Vivo Mi prenas harpon kaj ĝin ludas Kaj kantas himnon al la viv'!. Se mornaj pensoj sin altrudas, Mi prenas harpon kaj ĝin ludas. Se iu pesimist' aludas, Ke mankas al ni perspektiv'!, Mi prenas harpon kaj ĝin ludas Kaj kantas himnon al la viv'. (Arturs Ku. :ieks) GAŬĈA ESPERANTISTO 5 LA GRAMATIK(L)A PUNKTO ADJEKTO Estas nomata 'adjekto' en frazo ĉiu cirkonstanco, kiu ĉirkaŭas la fakton, agon aŭ staton esprimitan dc la predikato; ekzemple: "En frazo oni distingas la ĉefel- ementon aŭ predikaton, kaj eventuale la subjekton, la objekton, la adjekton kaj ties epitetojn kaj suplem- entojn." Ĉi-supre 'En frazo' estas lok-adjekto kaj 'eventuale' temp-adjekto.Ĉar tre diversaj povas esti la cirkon- stancoj, ankaŭ same la adjektoj. D) TEMP-ADJEKTO La tempo estas esprimata de la verbo (Zeitwort — tempovorto) sed ĝeneralamaniere: futuro, prezenco, preterito kaj predikto, imperfekto, perfekto. Nu, tempo ofle bezonas precizecon, kaj ĝuste tion indikas temp- adjektoj. La plej simpla formo de tempadjekto estas adverba: ŝi 'tuj' venos; li 'nun' venas; ĝi 'ĵus' venis. Sed ankaŭ multaj aliaj estas uzataj, kiel: tiam; ĉiam; iam; neniam; elerne... - estontece: baldaŭ; morgaŭ; venontatempe; postmomente; posttage; postsemajne...kip - estantece: momente; nuntempe; hodiaŭ; ĉi-tage; nune; Ĉi-hore; ĉi-minute; ĉi-sekunde...ktp - estintece: hieraŭ; antaŭtage; antaŭmomente; antaŭsemajne; anlaŭmonate; antaŭminute...ktp Tre kutima kaj preciza formo estas prepozitiva: 'en' la tempo de... antaŭ - indikas tempon pli fruan ol: li venis antaŭ du lagoj; antaŭ nelonge... ĉe - precizigas, ke tio okazas en la momento de: ŝi alvenis ĉe la subiro de la suno... ĉirkaŭ - proksimume en la momento de: ĝi okazis ĉirkaŭ la tagmezo... de - montras la komencan tempopunkton: de du horoj li promenas...(kun insisto) 'jam' de du horoj... La piimo analiza gramatiko precizigas jenajn nuancojn pri k kunmeiaĵoj: ekde = de-komence de; de post = de-finc dum - indikas daŭron: dum la manĝado venas ape- tito. (Z) ' ' -en - estas uzala por lagoj, monatoj, sezonoj kaj jaroj: tio okazis en majo; en lundo matene (Z) ĝis = moniras la finan tempopunkton: de mateno ĝis vespero ll promenis... je - estas uzata por festotagoj kaj horoj: li ellitiĝis je la kvina matene; ŝi ferios je Pentekosto... por - moniras estontan tempodaŭron: por du semajnoj li estos for... ŝ post - indikas tempon pli malfruan ol: post arda suno falis pluvo (kun insisto: 'tuj' post...) ; e ~ insistas pri daŭro: la koko krias tra la tuta nokto. VA Ne malofia formo estas la akuzativa: ĉu por tempopunkto (Vaŝington estis naskita la dudekduan de Februaro (P); aŭ por daŭro (li dormis la tulan nokton); aŭ por nombra tempadjekto (ŝi revenis tri [ojojn; tio estis farita unu fojon por ĉiam!) Sed ne dajn gi ofta formo estas ankaŭ propozicia, subordigita al ĉefpropozicio pere de subjunkcio posttempa, samtempa aŭ antaŭtempa: - 'Antaŭ ol' li alvenis, li anoncis sian alvenon... - 'Antaŭ ol' foriri, li salutis ĉiujn... - 'Kiam' li kantas, ekpluvas! - 'Post kiam' li paroladis, ektondris aplaŭdo! Same pere de subjunkcio de komenca, fina aŭ daŭra lempo: - 'De kiam' li lernis la lingvon, li ĝojis pri la vivo! - IĜis', li spertis mem la aferon, li ne volis kredi la raporton, di Li nekonscie ludis per siaj fingroj, 'dum' li paro- adis... Tiel tempadjekto povas esti adverba, akuzativa, prepozitiva aŭ propozicia. EKZERCO..- (Komparu diversajn sinonimojn de la adverbo 'nun') Nune; ĉi-momente; ĉi-minute. Hodiaŭ ĉi-lage; ĉi-hore. Nuntempe; cn la nuna tempo; en la hodiaŭa tempo. : 11 LA GAZETO — n-ro 27 - 30apr90 == —=———————————— ex =. = =» - = x=——————=———————————~—a ESPERANTO KIEL DIRIS? Avaliar = taksi Chamada = nom-vokado Charque = sek-viando Estadio = stadiono Namorado(a) = amat(in)o Nota (esc.) grado Pechinchar = marcCandi ll Sabonete = tualeta sapo Sesta = siesto Torcedor = fervoranto FAMULOJ LA SPRITECO DE CHURCHI LL. lam deputitino Bessie Braddock diris al Churchill dum vespermanĝo: "Vi estas iu drinkemulo!" "Kaj vi estas malbela", li diris rebate, "sed matene mi estos sobra." Churchill estis iu Ĉampiono je la arto transformi vortojn en spadon... Alifoje Bernard Shaw sendis al li enir- biletojn por la debuto de unu el siaj teatraĵoj dirante: "Unu por vi kaj alia por amiko via, se vi hazarde havas unu." Churchill havis kompromison tiunokte kaj petis biletojn por la sekvanta tago: "se hazarde estos dua nokto." ESPERANTO-SEMINARIO EN ARGENTINO En "Villa Carlos Paz", km for de Rosario, Argentino. B8-lii aprilo 1993. Prelego kaj debato pri informado kaj instruado de E-o. Prelego pri scienco X Esperanto. Publika prelego hispanlingve pri E-o. Jarkunveno de AEL. Artkunveno en E-o. Turisma promenado. Kontakton kun Argentina Esperanto-Ligo, casilla Correo 407, 2600 Venado Tuerto, Argentino. turismejo je 437 KRONIKO GAUCHIDADE E SEPA GAŬĈECO KAJ APART MA a imprensa do centro do Pais o Rio Grande do Sul € frequentementc associa- do z noticias pilorescas, aquelas que, no passado, tinham como personagens os minciros que compra- vam bondes. O que cor- responde tambem ŝquele poema de As- censo Ferreira, que fala do gaŭcho galo- pando pelo pampa, riscando o chio com as esporas — para qu£?, pergunta o poe- la no final. Esta viso do Estado nio € de hoje, e fcz com que os gaŭchos. habitantes da ponta do Brasil, se sentisscm marginali- zados, quando nio desprezados. O que explica muitos projetos separatistas. O separatismq aliasnio € invengao paŭcha; separatismo sempre houve na America Lxin2 e at€ na Peninsula Ibĉrica, que, na obra famosa de Jos Saramago, des- prendia-se da Europa e saia a flutuar pelo oceano como uma jangada de pe- dra. Separatismo existe hoje em nosso bulcunizado mundo. Um pais que conta com algo chamado Republica de Ala- goes ndo poderia escapar a ele. Mas o gaŭcho nio € um isolacionista, como poderia sugerir a imagem de cava- leiro solitario do pampa. Ao contririo. a cultura gaŭcha € a cultura da confrater- nizacĝo; todos seus hŝbitos, o churrasco, o chimarrdo, sĝo habitos coletivos. E a imagem dos pebes reunidos no galpio, coniando causo» enquanto a Chalcira chi» no fozo, € bem ilustrativa desta voxicdo pura o convivio. O separatismo nio € pais inerente 4 condigeo do gaŭcho. E apenas um sinal udicional do mal-estar na cultura brasi- n kira, E o Brasil como um todo que — 1, -$5.2 precisa rcaprender s arte do convivio. O ŝ Brasil todo € que esi4 precisindo de uma rodada de chimarrao. JoCa Ĉi TAN d Uj KAE En la gazetaro de la landcentro Rio Grande do Sul estas ofte asociigita al pitoreskaj novaĵoj = tiaj kiaj en la pasinteco havis kiel roluloj la Minas Gerais-anojn kiuj aĉetis tramojn. Kio respondas al tiu poemo de Ascenso Ferreira, kiu parolas pri la galopanta gaŭĉo tra la pampo strekante la teron per la spronoj por kio?, demandas la poeto en la fino. Tia bildo pri la Ŝtato jam estas de „Longa tempo, kaj igis, ke la gaŭĉoj, loĝantoj en la "pinto" de Brazilo, sentis sin marĝenigitaj, almenaŭ malestimataj. Kio klarigas pri multaj projektoj pri apartiĝismo. Alie la apartiĝgismo ne estas ia galĉa inventaĵo; apartiĝismo fiam estis en Latin- Ameriko kaj eĉ en la Ibera Duoninsulo, kiu, en la fama verkaĵo Jose Saramago, liberiĝis el Eŭropo kaj ekflosis tra la oceano kiel ŝton-floso. Apartiĝismo ekzistas hodiaŭe en nia balkaneska mondo. Iu lando kiu "kalkulas" je io nomata Respubliko de Alagoas ne povus eskapi al ĝi. Sed la gaŭĉo ne estas izolisto, kiel povus sugesti la imagon de soleca kavaliro de la pampo. Male, la gaŭĉa kulturo estas la kulturo de de la kunfratiĝo; ĉiuj ĝiaj kutimoj, la bov-rostaĵo, la mateo- estas kolektivaj trinkaĵo MOACYR SCLIAR Kaj la bildo de la bien- kutimoj. laboristoj reunigitaj en la remizo rakontantaj popol-rakontojn dum la bone la knaras sur la fajro, tiun emon al bolpoto ilustras kunvivado. La apartiĝismo ne estas do esence propra de la karaktero de la gaŭĉo. i estas nur iu aldona simptomo de tla malbonfarto en la brazila kulturo. Estas Brazilo kiel tuto «kiu bezonas relerni la arton de la kunviveco. La tuta Brazilo estas guste tiu, kiu bezonas iun mateo-trinkadon.. 7a ESPERANTO— SEMAJNFINO DE PORTO ALEGRE LA MAGIO DE LA KRISTALO. ARTMOMENTOJ. APARTIĜISMO EN RS. KULTURA TURNIRO. ESPA: PASINTECO, NUNTEMPO KAJ ESTONTECO. AMUZMOMENTO. KIO OKAZAS EN ESPERANTUJO. KIO POR LEGI: dimanĉe, i3deci992 Rektoreja aŭditorio de UFRGS ESPA- ARANĜO